สัมภาษณ์

“จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว” การทำงานด้านสิทธิ มันเป็นทุกเรื่องในชีวิต

 
“จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว”
การทำงานด้านสิทธิ มันเป็นทุกเรื่องในชีวิต

 
สัมภาษณ์ – เรียบเรียง โดย มนทนา ดวงประภา 
 
ตอนที่ ๓ เชื่อและหวังคนรุ่นใหม่สายนิติศาสตร์
 
บทบาทของคนรุ่นใหม่สายนิติศาสตร์ กับการทำงานด้านสิทธิ
และสิ่งแวดล้อม
เชื่อและหวังนะ สมัยเรียนมีช่วงตัวตนของตัวเองเยอะ แต่พอเรามาทำงานยิ่งทำงานเครือข่าย ต้องเชื่อว่ามันทำได้จริง การไปสัมมนา ชุมนุม หลายที่เราก็จะเจอเพื่อนสมัยเรียนเข้ามาทำงานด้านสิทธิเยอะ คนที่เรียนโท เอก ก็เข้ามาเยอะ เช่นประเด็นสัญชาติ จะมีนักศึกษาปริญญาโท เอก มาก ซึ่งไม่ได้เข้ามาเรียนรู้ แต่เข้ามาทำงานด้านนี้ต่อ รุ่นใหม่หมายถึงแนวคิดนะ การทำงานด้านสิทธิก็ต้องรณรงค์กันต่อไป แต่คำถามคือ จะทำให้เรื่องพวกนี้เป็นเรื่องในชีวิตประจำวันของเราได้อย่างไร พูดถึงได้ง่ายๆ ไม่จำกัดกลุ่ม แค่นักกฎหมายสิทธิ NGOs ถามว่าการทำงานของรุ่นพี่ที่ผ่านมา ปัญหาอยู่ที่ไหนทำไมไม่เป็นที่รู้จัก ถ้าเราพูดสิทธิมันจะเหมือนนักบุญ แต่ความจริงมันเป็นทุกเรื่องในชีวิต

"จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว" การทำงานด้านสิทธิมันเป็นทุกเรื่องในชีวิต

 
 
"จันทร์จิรา  จันทร์แผ้ว" 

การทำงานด้านสิทธิ มันเป็นทุกเรื่องในชีวิต 

   สัมภาษณ์-เรียบเรียง โดย มนทนา  ดวงประภา   

 
ตอนที่ ๒  “คดีสิ่งแวดล้อม : นิยามตัวเองเป็นแค่ทนายความที่เคยทำ”
 
เข้ามาทำคดีลาดหลุมแก้ว[1]ได้อย่างไร
ทำมาตั้งแต่เป็นอาสาสมัครนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน รุ่น ๑ คดีเข้ามาที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ   หลังจากเรียกข้อมูลและรวบรวมเอกสารแล้ว เจรจากันไม่ได้ก็ส่งเรื่องไปที่สภาทนายความเพื่อดำเนินคดี สำนักงานกฎหมายสิทธิชนที่เราเป็นอาสาสมัครอยู่ก็รับงานนี้มาทำ
 
คดีนี้เป็นอย่างไร
เรื่องอุตสาหกรรมจังหวัดอนุญาตให้เอกชนประกอบกิจการ ขุดดิน ดูดทราย ในพื้นที่ของเอกชน เพื่อประกอบกิจการขุดดิน ต่อมาเจอทรายจึงขอขยายกิจการเป็นดูดทราย เป็นโรงงานประเภทที่สามซึ่งต้องขออนุญาตกรมโรงงาน ตามพรบ. โรงงาน ต้องมีการประกอบการที่ละเอียดมากขึ้นเพราะกระทบกับคนมากขึ้น เมื่อได้รับอนุญาตก็ขุดไปเรื่อย ๆ แต่ไม่ได้ทำตามเงื่อนไขท้ายใบอนุญาตโรงงานที่กำหนดไว้ เช่น ขุดทรายต้องห่างจากขอบบ่อเท่าไร ห่างจากบ้านเท่าไร ความลาดชันเท่าไรเพื่อป้องกันการเลื่อนไหลหรือพังทลายของดิน ต้องขุดลึกได้ไม่เกินเท่าใด เหล่านี้ทำผิดเงื่อนไขทั้งหมด ขุดเกินจากพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตจำนวนมาก ที่ดินพัง เจ้าของบ่อทรายก็ซื้อที่ดินชาวบ้านส่วนชาวบ้านก็จำเป็นต้องขายด้วยความจำยอม เมื่อดูดไปจำนวนหนึ่งทรายรอบพื้นที่รอบข้างก็เลื่อนตัวไหลลงมา ทรุดตัวในโครงสร้างชั้นดินและเกิดการพังทลาย ชาวบ้านประมาณ ๓๖ คน จึงฟ้องคดีต่อศาลปกครอง
 

"จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว" การทำงานด้านสิทธิมันเป็นทุกเรื่องในชีวิต

  “จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว”

การทำงานด้านสิทธิ มันเป็นทุกเรื่องในชีวิต
 
สัมภาษณ์ – เรียบเรียง โดย มนทนา ดวงประภา
 
ตอนที่ ๑ นักกฎหมายสิทธิมนุษยชน
 
จันทร์จิรา จันทร์แผ้ว: สมัยเรียนมหาวิทยาลัยสอบได้โควต้าคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ไม่รู้ว่าชอบหรือเปล่าแต่ก็อยากเป็นผู้พิพากษา ช่วงแรกเข้ามาเจองานรับน้อง งานแต๊งค์พี่ มีคำถามว่าทำไปทำไมเปลืองเงิน ตั้งคำถามเรื่อยมาจนมาเจอกลุ่มกิจกรรมในมหาลัย ชื่อกลุ่มวัชพืช ทำกิจกรรมค่ายลงพื้นที่ศึกษาปัญหาของชาวบ้าน วงเสวนาของกลุ่มตอบคำถามที่เราตั้งไว้ เราเลยรู้สึกว่าการทำกิจกรรมนี้มันเป็นคำตอบ ได้สั่งสมองค์ความรู้เกี่ยวกับสภาพปัญหาที่เกิดขี้นในสังคม และช่วยให้เราเชื่อมโยงแต่ละปัญหาเข้าด้วยกันได้รู้ว่าครงสร้างปัญหาเป็นอย่างไรบ้าง ทำให้เราเข้าใจปัญหาทั้งหมดไม่มองแบบแยกส่วน
 

"สมชาย อามีน" วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม : ตอนที่ ๔

สมชาย อามีน

วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม

สัมภาษณ์-เรียบเรียง โดย มนทนา  ดวงประภา 

ตอนที่ ๔ : ทนายความสิ่งแวดล้อม ๓
 
คดีแคดเมียม จังหวัดตาก ๑]ข้าวแคดเมียม
 
ผมเป็นประธานคณะทำงาน[๒] ของสภาทนายความ กรณีการปนเปื้อนสารแคดเมียมเป็นคดีใหญ่ บริษัทเป็นที่รู้จัก เคสนี้เป็นเหมืองแร่สังกะสี อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ปล่อยสารเคมีที่มีโลหะหนักแคดเมียมลงสู่ลำห้วยแม่ตาว ชาวบ้านที่อยู่พื้นที่ราบด้านล่างซึ่งมีอาชีพเกษตรกรรมเพาะปลูกข้าว กระเทียม ไม่ได้ เพราะมีการปนเปื้อนสารแคดเมียมในดินแล้ว
 
 

"สมชาย อามีน" วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม : ตอนที่ ๓

สมชาย อามีน

วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม

สัมภาษณ์-เรียบเรียง โดย มนทนา  ดวงประภา

ตอนที่ ๓ : ทนายความสิ่งแวดล้อม ๒
 
โพรเฟส สระแก้ว 1] โรงงานบำบัดน้ำเสียอุตสาหกรรม   กลิ่นเหม็นที่ทนไม่ได้

ผมเป็นกรรมการในคณะทำงาน[2] ของสภาทนายความ  คดีนี้เป็นเรื่องของบริษัทโพรเฟสชั่นแนล จำกัด (มหาชน) ที่ได้รับอนุญาตให้กำจัดกากของเสียอันตรายพวกน้ำเสียเคมี และส่วนที่เป็นกากของแข็ง จากแหล่งโรงงานอุตสาหกรรม มาบตาพุด จังหวัดระยอง มาทำการฝังกลบภายในบริเวณโรงงานที่อำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว บริษัทซื้อที่ไว้หลายร้อยไร่ ขุดบ่อและเอาพลาสติกปูก้นบ่อ นำน้ำเสียมาทิ้งไว้ในบ่อรอการบำบัดประมาณ ๓-๔ หมื่นลูกบาศก์เมตร แต่บำบัดจริงได้เพียงวันละ ๕๐๐ ลูกบาศก์เมตร ทำให้น้ำเสียที่รับมาค้างอยู่ในโรงงานเยอะ ส่งกลิ่นเหม็น     ชาวบ้านเคยไปร้องเรียนที่อุตสาหกรรมจังหวัด บริษัทแก้ไขโดยการเอาผ้าใบมาปิด คลุมบ่อที่รอการบำบัด แต่มันเป็นสารเคมีที่ระเหยได้ ก็ยังเหม็นเหมือนเดิม ชาวบ้านทนไม่ไหวจึงปิดถนนไม่ใช้รถบรรทุกขนน้ำเสียเข้าโรงงาน

"สมชาย อามีน" วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม ตอนที่ ๒

 สมชาย อามีน

วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม

 

สัมภาษณ์ เรียบเรียง โดย มนทนา  ดวงประภา

 

ตอนที่ ๒ : ทนายความสิ่งแวดล้อม ๑

 

คดีคลิตี้ จังหวัดกาญจนบุรี[1] ลำห้วยปนเปื้อนสารตะกั่ว - หนึ่งลำไผ่ป่า ผูกใจทนายสิ่งแวดล้อม

ผมเป็นเลขาในคณะทำงาน[2] ของสภาทนายความ  คณะทำงานลงพื้นที่สอบข้อเท็จจริงกันไปแล้วก่อนหน้าที่ผมจะเข้ามา  ผมเข้าไปทำช่วงที่มีการไต่สวนอนาถา (ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นไต่สวนยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลแล้ว)  ประทับใจชาวบ้านซึ่งเป็นคนชายขอบ การสื่อสารของเขาตรง ๆ ไม่มีการตกแต่งเพิ่มเติมข้อเท็จจริง ในการสืบพยานนัดไต่สวนอนาถาครั้งแรกประมาณปี ๒๕๔๖   ผมถามเขาว่าระยะห่างระหว่างบ่อดักตะกอนของโรงงานกับลำห้วยคลิตี้มันห่างกันกี่เมตร ถามว่าห่างกี่เมตรเขาก็งง เขาตอบว่ามันห่างกันลำไผ่หนึ่ง นี่คือความที่ชาวบ้านเขาไม่รู้จริง ๆ ผมก็ไม่เข้าใจว่าลำไผ่ป่าหนึ่งมันยาวแค่ไหนเหมือนกัน แต่ก็ไม่น่าจะเกิน ๕-๖ เมตร นะ

"สมชาย อามีน" วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม

 สมชาย อามีน

วิทยาศาสตร์ กฎหมาย ทนายความสิ่งแวดล้อม
 
สัมภาษณ์ – เรียบเรียง โดย มนทนา ดวงประภา
 
ผมมองว่าคดีสิ่งแวดล้อมเกี่ยวข้องกับความเดือดร้อนของชาวบ้าน ซึ่งเป็นผลกระทบโดยตรงต่อเขา ผู้เสียหายส่วนใหญ่เป็นชาวบ้านที่มีอำนาจในการต่อรองน้อย
 

ทนายความสิ่งแวดล้อม หนึ่งไม่สามารถทำคนเดียวได้ ต้องมีจากหลายภาคส่วน การทำงานเป็นทีมมันเป็นเรื่องยาก ที่แต่ละคนที่มีความเชื่อมั่นในตัวเองสูง ทำอย่างไรให้คนเหล่านี้มาทำงานเป็นทีมได้

 
การฟ้องคดีคลิตี้ทำให้ชาวบ้านและคนทั่วไป มีความตื่นตัวในการใช้สิทธิตามกฎหมายสิ่งแวดล้อมมากขึ้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็มีความตระหนักมากขึ้น