การอบรมเพื่อเพาะเมล็ดพันธุ์รุ่นใหม่ : ครั้งที่สองของ EnLAW (ตอนที่ 1)

“อบรมการดำเนินคดีปกครองด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ แก่นักกฎหมายสิทธิมนุษยชน” 

การอบรมเพื่อเพาะเมล็ดพันธุ์รุ่นใหม่ : ครั้งที่สองของ EnLAW

มนทนา ดวงประภา

ทนายความประจำโครงการนิติธรรมสิ่งแวดล้อม 

ถ้ายังจดจำบรรยากาศการทำงานกลุ่มและการทำข้อสอบในมหาวิทยาลัยได้ คุณก็ได้สัมผัสถึงความรู้สึกของผู้เข้าร่วมอบรมแล้วบางส่วน งานอบรมนี้จัดกันมาแล้วตั้งแต่วันที่ 11-13 มีนาคม 2554 ที่กรุงเทพมหานคร เกือบสองอาทิตย์แล้วที่เพื่อน ๆ กลับไปปฎิบัติภารกิจยังฐานที่มั่นของตนเอง ผู้เขียนจึงมีโอกาสเขียนถึงการอบรมครั้งนี้

เพื่อน ๆ ผู้เข้าร่วมเดินทางมาจากทุกสารทิศ
เลาฟั้ง บัณฑิตเทอดสกุล และมึดา นาวานาถ จากศูนย์พัฒนาเครือข่ายเด็กและชุมชน จ.แม่ฮ่องสอน, เฉลิมชัย การมั่งมี และณัฐวุฒิ อุ้ยเมฆากุล จากศูนย์พิทักษ์และฟื้นฟูสิทธิชุมชนท้องถิ่น จ.เชียงใหม่, อ.โศภิต ชีวะพานิชย์ จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย, อัญญาณี สิทธิอาษา จากจ. เชียงราย, แววตา สาเลศ จากศูนย์ศึกษาและฟื้นฟูนิเวศวัฒนธรรมชุมชน เทือกเขาเพชรบูรณ์ จ.เพชรบูรณ์, กฤษฎา ขุนณรงค์ จากศูนย์กฎหมายและสิทธิชุมชนพื้นที่อันดามัน จ.ตรัง, สุภาวดี สายวารี จากมูลนิธิทนายความมุสลิม จ.ยะลา, สุพจน์ สร้อยพูล จากโครงการประสานชาติพันธุ์อันดามัน มูลนิธิเสฐียรโกเศศ นาคะประทีป จ.พังงา,  เพื่อน ๆ ส่วนกลาง จุลศักดิ์ แก้วกาญจน์ จากคณะกรรมการรณรงค์เพื่อสิทธิมนุษยชน, ฐิติวรดา ธรรมพิริยกุล จากเครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย , วราภรณ์ อุทัยรังสี จากมูลนิธิเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา (HRDF), พนม บุตะเขียว และผรัณดา ปานแก้ว จากเครือข่ายนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน (HRLA), ศิริกาญจน์ เจริญศิริ จาก American Bar Association, สนธยา โคตรปัญญา จากมูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม และเพื่อนจากเครือข่ายอื่น ๆ อีกหลายคน รวมผู้เข้าร่วมกว่า 26 ชีวิต

วันแรกมาเริ่มกันที่ภาคทฤษฎี
เช้าวันที่ 11 EnLAW ปูพื้นฐานด้วย “การเตรียมและการดำเนินคดีปกครอง” โดยสุรชัย ตรงงาม ผู้อำนวยการองค์กรและสงกรานต์ ป้องบุญจันทร์ ฝ่ายกฎหมายมือฉมัง ช่วงบ่ายต่อด้วยการเตรียมความพร้อมถึงหัวใจของคดีสิ่งแวดล้อม “การกำหนดวิธีการหรือมาตรการชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาและการไต่สวนฉุกเฉินในคดีปกครอง หลักการและแนวปฏิบัติ” โดยท่านสมชัย วัฒนการุณ ตุลาการศาลปกครองกลาง

โปรแกรมรอบดึก ว่าด้วยแนวคิดการทำงานด้านสิทธิมุนษยชน “การปรับใช้หลักสิทธิมนุษยชนในการต่อสู้คดีด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร” และสานเสวนา “โครงสร้างปัญหาป่าไม้ที่ดิน แนวทางการต่อสู้ในปัจจุบันและอนาคต มุมมองนักกฎหมายและนักพัฒนา” โดยผู้อาวุโสทั้งไพโรจน์ พลเพชร เลขาธิการสมาคมสิทธิเสรีภาพของประชาชนและสุมิตรชัย หัตถสาร ผู้อำนวยการศูนย์พิทักษ์และฟื้นฟูสิทธิชุมชนท้องถิ่น

ยัง ๆ เท่านั้นยังไม่พอ เช้าวันที่ 12 EnLAW ได้เชิญอ.วรเจตน์ ภาคีรัตน์ อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มาพูดคุยกันถึง “การตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครอง” และ “การควบคุมดุลพินิจของฝ่ายปกครอง” แถมด้วยการแลกเปลี่ยนกันอย่างหลากหลาย ลึกซึ้ง ตอบคำถามแบบหมดเปลือก แล้วเพื่อน ๆ ก็พร้อมสำหรับการทำข้อสอบ

ครึ่งบ่ายวันที่ 12 และเช้าวันที่ 13 เต็มที่สำหรับภาคปฏิบัติ
ครั้งนี้ EnLAW เตรียมโจทย์ไว้สามข้อ 1. ทำอย่างไรกับระเบียบให้คิดคำนวณค่าเสียหายในคดีโลกร้อน 2. ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงไฟฟ้าชีวมวล และ3. รายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมโรงไฟฟ้าพลังงานก๊าซที่ไม่สมบูรณ์ ในโจทย์ให้ข้อเท็จจริงเบื้องต้น การดำเนินการที่ผ่านมาของชาวบ้าน กฎหมายที่เกี่ยวข้องและเอกสารประกอบ แต่ทั้งนี้ EnLAW ก็ไม่ได้ตัดสิทธิเพื่อนๆ ในการหาข้อมูลจากโลกอินเตอร์เน็ตและที่ปรึกษาจากศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ และพี่ ๆ ทนายความที่นั่งให้กำลังใจ และกดดันไปในตัว

ด้วยเวลากว่า 12 ชั่วโมงที่ผู้เข้าร่วมได้เคี่ยวกรำ ถกเถียงแลกเปลี่ยน ค้นคว้า หาข้อสรุป และบางกลุ่มก็แบ่งกันเขียนตามหัวข้อที่รับผิดชอบ บางกลุ่มก็เขียนร่วมกันไป สุดท้ายคำฟ้องและคำร้องขอกำหนดวิธีการหรือมาตรการชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาก็คลอดออกมา ให้ผู้ทรงคุณวุฒิได้วิพากษ์ วิจารณ์ 

และการทำงานเพื่อประโยชน์สาธารณะด้านสิ่งแวดล้อม
การอบรมครั้งนี้ EnLAW มีวัตถุประสงค์ที่ต้องไปให้ถึง คือ เพื่อให้เพื่อน ๆ นักกฎหมายสิทธิมนุษยชนที่เข้าอบรมมีความสามารถดำเนินคดีปกครองด้านสิ่งแวดล้อม และทรัพยากรธรรมชาติได้ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ และเสริมทักษะ การเรียนรู้ การปรับใช้กฎหมายมหาชน สิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมในการให้ความช่วยเหลือประชาชน